Całą swoją karierę zawodową od 1980 roku związał z górnictwem, najpierw w KWK Andaluzja – Julian, potem KWK Rozbark, w końcu od 1991 roku – w WĘGLOKOKS KRAJ, KWK Bobrek-Piekary, Ruch Piekary, pełni obowiązki Głównego Mechanika.

 

kwk 1
Zdjęcie nr 1, Grzegorz Bajerski podczas pełnienia obowiązków służbowych

 

Jak się zaczęła Pana pasja?

 

– Zaczęło się od rozwiązywania krzyżówek oraz wszelkich innych form: łamigłówek, szarad, anagramów, rebusów. Potem pisania, tworzenia i publikowania krzyżówek
w czasopismach. Gra w skata to najpierw obserwacja, zaznajomienie się z regułami, dopiero w następnym etapie gra czynna. Obie te pasje rozwijałem równocześnie, do pewnego momentu – zaczął swoją opowieść Pan Grzegorz Bajerski.

 

Gram w skata od ponad 40 lat, z kilkuletnią przerwą. W 2000 roku reaktywowałem swoją działalność i gram systematycznie - co czwartek, w Klubie Skata „Koziołek” z Kozłowej Góry. Chociaż jestem niezrzeszony, jednak akceptowany na zasadach członka. W klubie organizowane są zawody, rozgrywki w cyklu dwóch sezonów, dwóch rund, z przerwą letnią od czerwca. Aktualny cykl kończy się latem. Na koniec – sumuje się punktację – wyłania zwycięzcę, tak jak w lidze piłkarskiej.

 

kwk 2
Zdjęcie nr 2, członkowie Klubu Skata „Koziołek”

 

Zakończenie sezonu kończy uroczysta kolacja, poprzedzona rozgrywką finalną
i podziałem nagród. Spotkanie zawsze zaszczyca Prezydent Miasta Piekary Śląskie
i delegacje okolicznych zakładów pracy, sponsorzy. Ta forma spędzania wolnego czasu, w sympatycznym towarzystwie i realiach współzawodnictwa bardzo mi odpowiada – dodaje Grzegorz Bajerski.

 

kwk 3
Zdjęcie nr 3, puchary

 

Na czym polega gra w skata?

 

– Gra jest bardzo skomplikowana, ma 200 - letnią tradycję. Pierwsze wzmianki, zapiski o skacie pochodzą z Niemiec. Trudno dokładnie o tym opowiedzieć. Skat to zlepek kilku gier. W ciągu wielu lat, na Kongresach modyfikowano, zmieniano reguły gry.
W latach 90, ostatecznie dopracowano formę dzisiejszych rozgrywek. Wszelkie zawody zarówno ligi okręgowej, polskiej czy ogólnoświatowej obowiązują jednolite zasady. Co roku organizowane są mistrzostwa świata, w innym rejonie. Jesienią w dniach: od 6-15.10.br., Mistrzostwa Europy odbędą się w Polsce, w Wiśle. Mam zamiar w nich uczestniczyć.

 

kwk 4
Zdjęcie nr 4, Klub Skata „Koziołek” podczas wręczenia nagród

 

– Gra karciana – Skat1 , szczególnie rozpowszechniona jest w Niemczech oraz na Śląsku i Kaszubach. W Polsce często nazywana "śląskim brydżem". W grze biorą udział trzy bądź cztery osoby, (czwarty jest wtedy pauzującym), przy czym w każdej rozgrywce 2 osoby grają przeciwko jednej, która wygrała licytację poprzedzającą daną rozgrywkę.

 

Talia do skata składa się z 32 kart, w czterech tradycyjnych kolorach:

 

talia francuska
trefl ♣
pik ♠
kier
karo

 

kwk 5
Zdjęcie nr 5, talia francuska

 

Sumę punktów obliczeniowych za grę mnoży się przez wartość wyświęconego koloru: trefle/żołędzie - 12, piki/wina - 11, kiery/czerwienie - 10, a kara/dzwonki - 9.

 

talia niemiecka (polska)
żołądź żołądź
wino wino
czerwień czerwień
dzwonek dzwonek

 

kwk 6
Zdjęcie nr 6, talia niemiecka (polska)

 

Talia rozpoczyna się od siódemek i kończy na asach. Każda rozgrywka w partii składa się z 5 faz: Rozdanie kart, Licytacja, Gra, Zliczanie punktów z kart, zapisanie wyniku rozgrywki. Schemat rozdania kart, licytacji i wpisywanie wyniku rozgrywki wygląda zawsze tak samo, natomiast gra i zliczanie punktów z kart zależy od typu rozgrywki.

 

Rozdanie kart

 

– Każda rozgrywka rozpoczyna się od rozdania kart. W kolejnych rozgrywkach osoby grające rozdają karty kolejno zgodnie z ruchem wskazówek zegara – tłumaczy zasady gry Grzegorz Bajerski – Każda z osób otrzymuje 10 kart, a 2 karty (nazywane skatem lub tajlongiem) kładzie się na stół. W dalszej części gry osoba, która wygra licytację będzie mogła je wymienić z własnymi kartami. Sposób rozdania kart wygląda następująco: rozdający rozdaje po trzy karty każdemu z graczy zaczynając od gracza po swojej lewej ręce zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Następnie odkłada dwie karty do skata i dalej rozdaje po cztery karty każdemu z trzech grających i na koniec po trzy karty.

 

kwk 7
Zdjęcie nr 7, podczas rozgrywek klubowych

 

Licytacja (rajcowanie)

 

Po rozdaniu kart, osoba znajdująca się po lewej stronie od rozdającego słucha licytacji, następna zaś rozpoczyna licytację. Licytacja polega na deklarowaniu wyniku gry jaki może dana osoba uzyskać w rozgrywce. Licytacja zawsze zaczyna się od liczby 18, która jest najniższym wynikiem punktowym jaki można uzyskać w skacie.
Jeżeli pierwsza osoba rezygnuje z licytacji, mówi pas lub 17. Jeżeli decyduje się na licytację, osoba przeciw której licytuje potwierdza (mówiąc: mam) dalszy swój udział w licytacji lub wycofuje się, ale nie może podwyższać liczby.
– Gracz, który wygrywa licytację, podnosi dwie karty ze stołu i wymienia z własnymi lub deklaruje rozgrywkę z ręki. W danej rozgrywce osoba wygrywająca licytację jest nazywana grającym lub solistą, ponieważ gra samemu. Pozostali dwaj gracze tworzą parę i grają wspólnie przeciwko soliście, a ich lewy (sztychy) stanowią wspólną zdobycz. Dwie karty wchodzące w skład tajlonga są kartami osoby grającej i wliczają się w wynik końcowy rozgrywki. Wygrywający rajcowanie ogłasza jaki rodzaj gry będzie rozgrywany – dodaje Pan Grzegorz.

 

Gra

 

– Niezależnie od tego kto wygrywa licytację osobą, która wychodzi, czyli rzuca na stół pierwszą kartę, jest gracz znajdujący się po lewej stronie od rozdającego (w języku śląskim, jest na tzw. przodku) – kontynuuje swoje rozważania Pan Grzegorz.
Karta o najwyższym walorze decyduje o tym kto zbierze inne z całej kolejki i jest inicjatorem kolejnego wybicia karty. Zbierane w ten sposób karty układane są w stos koszulkami do góry przy graczach wygrywających kolejne lewy.
Kolorem wiążącym jest kolor karty rzuconej na stół przez pierwszego gracza w danej turze rozgrywki, co oznacza że każdy następny gracz musi rzucić kartę z tego koloru, jeżeli taką posiada na ręce lub tromfa. Jeśli natomiast pierwszą kartą w lewie jest karta atutowa, należy do niej dorzucić inną kartę atutową (zasada "kolor do koloru”, „tromf do tromfa"),(vide 1).

 

kwk 8
Zdjęcie nr 8, podczas rozgrywek w Klubie

 

Co jest charakterystyczne w grze w skata, czego nie ma gdzie indziej?

 

– Co czwartek spotykamy się na zawodach, każdą rundę rozgrywek poprzedza losowanie partnerów przy stoliku. Lubię przebywać wśród tych ludzi, w tym miejscu, w tej atmosferze gry i rywalizacji, sympatii i czasem złości, bo „grają” również emocje. Z ludźmi w różnym wieku, od 30 lat do ponad 80. Różnych zawodów, poglądów
i postaw życiowych, których jednoczy pasja i analityczny sposób myślenia, rozwijający i zmuszający do koncentracji.

 

kwk 9
Zdjęcie nr 9, w gronie przyjaciół podczas uroczystego zakończenia sezonu rozgrywek

 

Odpowiada mi ta atmosfera humoru i odprężenia po rozgrywkach. Każdy przecież chce wygrać, doskonali swoją grę, wypracowuje swoje założenia taktyczne, przygotowuje się do ponoszenia ryzyka gry. Daje to zadowolenie, radość i satysfakcję. Ostatnio moimi partnerami w grze byli osiemdziesięciolatkowie – panowie sprawni umysłowo i intelektualnie. Udzielający się również w innych dziedzinach działalności społecznej, obyci towarzysko i elokwentni. Porównując z innymi ludźmi w ich wieku zdecydowanie mogę stwierdzić, że skat daje im możliwość większego komfortu życia, zadowolenia i niebywałe wręcz pokłady energii, chęci i radości.

 

Odpowiadając zaś na pytanie – myślę, że w tej grze charakterystyczny jest specyficzny język, którym się posługujemy i relacje, które nas łączą - koleżeńskie, z nutą zdrowej rywalizacji i często złośliwości – dodaje Pan Grzegorz.

 

Zliczanie punktów z kart i zapisanie wyniku rozgrywki

 

Celem solisty jest zdobycie co najmniej 61 oczek z kart w sztychach oraz dwóch kart przez niego odłożonych. Każda karta ma określoną ich ilość (as - 11, dziesiątka - 10, król - 4, dama - 3, walet - 2, pozostałe - 0). Jeśli solista zapowiedział grę wyższą od tej, którą mógłby ugrać za pomocą swoich kart, musi zdobyć dodatkowe punkty obliczeniowe np. poprzez grę z ręki czy uzyskanie sznajdera (vide 2).

 

Wynik rozgrywki zapisywany jest zgodnie z tabelą wyników gry w skata, przy czym punkty otrzymuje jedynie osoba grająca. Jeżeli wygrała rozgrywkę, wówczas otrzymuje dodatnią liczbę punktów, a jeżeli przegrała, to liczbę punktów mnoży się razy -2. W skacie sportowym dodatkowo za wygraną otrzymuje 50 pkt., a w sytuacji gdy przegra otrzymuje -50 pkt., a jej przeciwnicy po 40 (jeśli jest ich trzech) lub po 30 (jeśli w grze bierze udział 4 graczy).

 

Czy skat jest sportem?

 

–Tradycja gry w skata zanika, nie jest już tak popularna jak kiedyś, boleję nad tym. Chociaż znam kilku kolegów, którzy są bardzo czynnymi zawodnikami i uczestniczą we wszelkiego rodzaju zawodach, to jednak zainteresowanie skatem słabnie. Tak jak wiele tego rodzaju aktywności traktuję tę grę jako sport, pomocny przy uzyskaniu lepszej jakości życia. Uważam, że każda progresywna forma rywalizacji jest sportem, obojętnie czy dotyczy tężyzny fizycznej czy umysłowej. Dla mnie nie jest to hazard, ale rozrywka umysłowa, rekreacja, która pozwala zachować lepszy poziom życia, zmusza do wysiłku intelektualnego. Na tyle zajmująca, że stała się sensem mojego życia. Muszę przyznać, że jestem wielkim pasjonatem skata.

 

Jak rodzina, żona reaguje na Pana aktywność poza zawodową?

 

– Każdy czwartek jest dla mnie, parę godzin jestem nieobecny w domu. Żona to toleruje, ponieważ widzi, że ta gra daje mi satysfakcję, radość i zadowolenie. Życie bez pasji jest ubogie i bezbarwne.

 

kwk 10
Zdjęcie nr 10, zdobyte puchary

 

Na koniec ciekawostka – to są puchary, które zdobyłem w rozgrywkach skata za grę typu „Granower”. W środowisku takie dokonanie uznawane jest na równi z trafieniem szóstki w „totolotku”. Miałem szczęście w ciągu mojej aktywności zawodniczej,
w jednym roku aż dwa razy zagrać i wygrać granowera w tej rywalizacji, z czego jestem bardzo dumny – zakończył swoją opowieść z miłym uśmiechem Pan Grzegorz Bajerski.

 

Napisała:
Jolanta Kotelska
Biuro Rzecznika Prasowego
I Komunikacji Wewnętrznej
WĘGLOKOKS SA

 

Zdjęcia pochodzą z prywatnego archiwum Grzegorza Bajerskiego.

 

(1) W rozgrywce typu kolor grający deklaruje, że jeden z czterech kolorów talii będzie tromfem. W trakcie rozgrywki gracz nie posiadający koloru, który leży na stole może użyć tromfa w postaci kart z granego koloru lub waleta, przy czym w każdej rozgrywce najsilniejszy jest walet trefl, dalej walet pik, walet kier i walet karo, a następnie dopiero karty z koloru, który jest tromfem - w kolejności: as, dziesiątka, król, dama, dziewiątka, ósemka i siódemka. Lewę w tej rozgrywce zabiera osoba, która użyła najwyższej karty w danym kolorze lub najwyższego tromfa. Rzucanie tromfa nie jest obowiązkowe, jednakże nie można go rzucać, jeżeli ma się karty z koloru, który został rzucony przez pierwszego gracza w danej turze rozgrywki. Jeżeli natomiast przez pierwszego gracza zostanie rzucony tromf, pozostali gracze także muszą rzucać tromfa, jeśli posiadają go na ręce.
W rozgrywce typu grand jedynymi tromfami są walety w kolejności od najsilniejszego: trefl, pik, kier, karo. Zasady tromfowania są jednak takie same. Specyfika tej rozgrywki polega na tym, że w grze tylko cztery karty (walety) są tromfami, gdy w grze typu kolor jest ich 11 (4 walety oraz as, dziesiątka, król, dama, dziewiątka, ósemka i siódemka). Jednakże dzięki temu gra tego typu jest o wiele lepiej punktowana, gdyż sumę punktów obliczeniowych mnoży się razy 24. Starszeństwo kart w kolorze jest identyczne jak w przypadku gry w kolor.
W skacie towarzyskim istnieje gra zwana ramszem, rozgrywana w przypadku jeśli trzej gracze spasują zanim któryś zgłosi 18. Ramsz podobny jest do gry grand. Jednak
w ramszu każdy gracz gra na własną rękę (nie ma ani solisty ani pary), nie podnosi się skata, zaś celem gry jest uzyskanie jak najmniejszej liczby oczek w lewach. Przegrywa ten gracz, który uzyskał największą liczbę oczek, a za przegraną przysługuje tyle punktów ujemnych, ile oczek uzyskał.
Ramsz jest rozgrywką nieprzewidzianą przez oficjalne przepisy skatowe.
(2) W przypadku rozgrywek typu kolor czy grand solista musi uzbierać minimum 61 punktów. Zliczanie wygląda następująco: Każdy z graczy zlicza punkty z zebranych lew (sztychów) – za każdego asa w lewie otrzymuje 11 pkt., za dziesiątkę 10, za króla 4, za damę 3, za waleta 2. Pozostałe karty nie są punktowane. Solista dodaje też liczbę oczek z kart, które wcześniej odłożył na stół. Jeżeli któraś ze stron zdobyła mniej niż 31 oczek, wówczas ogłaszany jest sznajder, jeżeli jedna ze stron nie zdobyła żadnej lewy, wówczas ogłaszany jest sznajder szwarc.